ORIP warszawa

Jest kilka warunków, które muszą być spełnione, aby prawniczy podręcznik akademicki mógł zostać uznany za podręcznik „wartościowy”. I tak, po pierwsze, podręcznik taki powinien obejmować wszystkie podstawowe zagadnienia objęte zakresem danej dziedziny prawa. Po drugie, podręcznik taki powinien mieć prawidłową strukturę tzn. zawierać omówienie poszczególnych zagadnień w należytej kolejności i w należytych proporcjach objętościowych. Po trzecie, podręcznik taki nie może być „streszczeniem” obowiązujących regulacji prawnych niejako „umożliwiającym” studentom przygotowanie się do egzaminu bez konieczności lektury odnośnych aktów normatywnych. Przeciwnie - powinien on „zmuszać” czytelnika do takiej lektury i „skłaniać” go do podejmowania prób samodzielnej interpretacji obowiązujących regulacji. Po czwarte, prawniczy podręcznik akademicki powinien „inspirować” czytelnika do samodzielnych poszukiwań innych opracowań naukowych oraz do badania dorobku orzecznictwa. Funkcję takiej „inspiracji” pełnią odpowiednie odesłania do reprezentatywnych i zarazem aktualnych, (czyli możliwie „nowych” pozycji bibliograficznych). Dodatkowe wymogi można stawiać podręcznikom opracowanym przez większą ilość autorów, (czyli opracowaniom „zbiorowym”). Jest w szczególności zadaniem redaktora (redaktorów) takich opracowań „zbiorowych” zapewnienie nie tylko prawidłowych proporcji objętościowych części podręcznika poświęconych danym zagadnieniom szczegółowym, ale także i zapewnienie – w możliwym zakresie – spójności merytorycznej tychże części.                                                                                           

Oceniając – z punktu widzenia powyższych kryteriów – recenzowany podręcznik jestem zdania, iż jest on z pewnością podręcznikiem „wartościowym”, co nie oznacza, że nie można pod jego adresem podnieść kilku uwag krytycznych. Uwagi takie mogłyby być ew. wykorzystane przez autorów recenzowanego podręcznika przy przygotowywaniu następnych jego wydań.

Recenzowany podręcznik spełnia z pewnością wymogi opracowania „całościowego”, aczkolwiek nie bez pewnych zastrzeżeń. W szczególności wydaje się nieuzasadnione pominięcie w nim niektórych dziedzin szczegółowych publicznego prawa gospodarczego. Mam tu na myśli zwłaszcza prawo publiczne tzw. infrastruktury sieciowej (w tym prawo energetyczne, kolejowe, telekomunikacyjne, a także prawo tzw. zawodów regulowanych (w tym także prawo uznawania w Polsce kwalifikacji do wykonywania tych zawodów itp.) Brak również rozważań na temat różnego rodzaju rejestrów publicznych, a także wywodów na temat regulacji ochrony wymiany informacji gospodarczych.                                                                                                                  

Można podnieść zastrzeżenia odnośnie kolejności, w jakiej w podręczniku są omawiane poszczególne zagadnienia. Skoro fundamentem prawa gospodarczego jest „wolność gospodarcza” ( zasada swobody działalności gospodarczej), to „punktem wyjścia” powinna być analiza sytuacji prawnej beneficjenta tej wolności tzn. sytuacja „przedsiębiorcy”. Państwo (a ściślej – jego organy) pełnią rolę – z jednej strony „gwaranta” tej wolności, z drugiej zaś –jej „regulatora”, (czyli rolę – mimo wszystko „wtórną”).Wywody na temat statusu „przedsiębiorcy” powinny, zatem m.zd. Poprzedzać rozważania dotyczące statusu organów administracji gospodarczej.                                                                    

Istotnym walorem recenzowanego podręcznika jest jego zwięzłość i bardzo komunikatywna forma zawartego w nim przekazu. Szczególnie wysoko należy ocenić jego rozdział XIV, w którym bardzo jasno zostały przedstawione reguły publicznoprawne funkcjonowania obrotu instrumentami finansowymi. Z tego punktu widzenia bardzo wartościowe uważam także wywody zawarte w roz.XI.                                                            

Jak już wyżej wspomniano, „wartościowy” podręcznik powinien inspirować czytelnika do samodzielnych poszukiwań bibliograficznych. W tym względzie mam pewne uwagi krytyczne pod adresem recenzowanego opracowania, w którym wielokrotnie znaleźć można odesłania do prac wprawdzie wartościowych, ale jednak nie „najnowszych”. Dotyczy to odesłań zawartych w roz.VI oraz XII. Nota bene w roz.XIII brak jest w ogóle jakichkolwiek odesłań do literatury.                                         

Gdy chodzi o aspekt czysto merytoryczny, to należy podkreślić, iż recenzowany podręcznik nie jest tylko „odtworzeniem” aktualnego stanu wiedzy. Każdy z zawartych w nim rozdziałów zawiera jakieś „nowe” ustalenia wpływające dodatnio na rozwój doktryny polskiego publicznego prawa gospodarczego. Na szczególnie dodatnią ocenę zasługują wywody zawarte w roz.VIII dotyczące funkcji administracji gospodarczej, którego autor – słusznie – uwypuklił tzw. funkcję regulacyjną tych organów uwzględniając ewolucję tej funkcji. Słusznym jest twierdzenie autora tego rozdziału, iż owa funkcja regulacyjna nie jest tożsama z tradycyjną tzw. funkcją reglamentacyjną administracji (aczkolwiek jest z nią pokrewna). Ciekawym jest ustalenie autora, iż aktualnie w miejsce indywidualnych aktów administracyjnych wchodzą w grę różnego rodzaje kompleksowe instrumenty prawne mające na celu osiągnięcie określonych celów regulacji (n.p.obowiązki informacyjne, zatwierdzanie taryf itp.). Na ocenę pozytywną zasługują także wywody zawarte w rozdziałach III (Konstytucyjne podstawy ustroju gospodarczego), V (Pozycja prawna Narodowego Banku Polskiego) oraz VII (Samorząd gospodarczy i samorząd zawodowy). W rozdziale III wkładem do doktryny polskiego publicznego prawa gospodarczego są wywody konkretyzujące-w odniesieniu do działalności gospodarczej – ideę, zgodnie, z którą „równość” podmiotów gospodarczych nie oznacza konieczności ich jednolitego traktowania przez porządek prawny. Z kolei w rozdziale VII dokonano bardzo użytecznej klasyfikacji zadań samorządów gospodarczych uwzględniającej różnice w specyfice funkcjonowania poszczególnych rodzajów samorządów. Prawidłowo uwypuklono także różnice pomiędzy „samorządem gospodarczym”, a „samorządem zawodowym”. W tym właśnie kontekście i w tym rozdziale byłoby miejsce na przedstawienie kwestii uznawania kwalifikacji do wykonywania zawodów regulowanych (zob. wyżej). W omawianym rozdziale brak jest również wywodów, czy osoby wykonujące zawody regulowane są (i w jakim zakresie) także „przedsiębiorcami”, (z czego może wynikać ich status, jako podmiotów – beneficjentów zasady działalności gospodarczej). Rozważania zawarte w roz.V pozostają w ścisłym związku merytorycznym z rozważaniami zawartymi w roz, XII. Nie sposób, bowiem oddzielnie traktować problematyki Narodowego Banku Polskiego, (jako banku centralnego) od całokształtu problematyki nadzoru nad bankami. Oba te rozdziały zawierają szereg syntetycznych i wartościowych ustaleń mających znaczenie zarówno teoretyczne, jak i praktyczne, przedstawionych w sposób w sposób bardzo komunikatywny dla czytelnika.                                                                                                             

Zgłoszone powyżej uwagi krytyczne z pewnością nie mogą zaważyć na ogólnie wysokiej ocenie wartości merytorycznej i dydaktycznej recenzowanego podręcznika, który z pewnością należy do „wiodących” opracowań tego rodzaju.

Prof.zw. dr hab. Anna Walaszek-Pyzioł

Galeria więcej

• Ślubowanie radców
• Ślubowanie

Newsletter

wpisz e-mail

Jeżeli chcesz otrzymywać newsletter z wybranymi informacjami podaj swój adress e-mail.

Kalendarz wydarzeń

Pokaż cały tydzień